सार्वजनिक रस्त्यांवर फटाके फोडण्यास बंदी; मिरवणुकांमधील ध्वनिप्रदूषणावर कठोर कारवाई करण्याचे निर्देश

मुंबई | DO Reports

गणेशोत्सव आणि इतर सणांच्या पार्श्वभूमीवर होणाऱ्या ध्वनी आणि वायुप्रदूषणाची मुंबई उच्च न्यायालयाने गंभीर दखल घेतली आहे. सण साजरे करण्यास न्यायालयाचा विरोध नसून, उत्सवाच्या नावाखाली नागरिकांच्या आरोग्यावर परिणाम होईल अशा पद्धतीने ध्वनी आणि वायुप्रदूषण होऊ नये, अशी भूमिका न्यायालयाने मांडली आहे. मंगळवारी झालेल्या सुनावणीदरम्यान न्यायालयाने सार्वजनिक रस्ते आणि ठिकाणी फटाके फोडण्यावर बंदी घालण्याचे निर्देश दिले. तसेच मिरवणुकांमध्ये डीजे, मोठ्या आवाजातील ध्वनिक्षेपक आणि लेझर बीम्सचा वापर करण्याची आवश्यकता काय, असा सवालही न्यायालयाने उपस्थित केला.

ध्वनीची पातळी तपासण्याचे निर्देश

गणपती मंडप आणि मिरवणुकांमध्ये ध्वनीची पातळी मोजण्यासाठी decibel meters वापरण्याचे निर्देश न्यायालयाने प्रशासनाला दिले आहेत. परवानगीपेक्षा जास्त आवाज आढळल्यास कायद्यानुसार कठोर कारवाई करण्याची, तसेच आवश्यक असल्यास ध्वनिक्षेपक यंत्रणा जप्त करण्याची भूमिका न्यायालयाने मांडली. न्यायालयाने याआधीही स्पष्ट केले आहे की सण आणि मिरवणुका आयोजित करण्यास कोणताही आक्षेप नाही. मात्र त्यातून इतर नागरिकांच्या कायदेशीर हक्कांवर आणि आरोग्यावर परिणाम होता कामा नये.

फटाक्यांच्या धुरामुळे हवेच्या गुणवत्तेवर परिणाम

सार्वजनिक रस्त्यांवर फटाके फोडण्याबाबतही न्यायालयाने चिंता व्यक्त केली. फटाक्यांमधून होणारे धूर आणि प्रदूषण यामुळे शहरातील हवेच्या गुणवत्तेवर परिणाम होतो, असे न्यायालयाने नमूद केले. त्यामुळे उत्सवकाळात प्रदूषण निर्माण करणाऱ्या फटाक्यांवर निर्बंध आवश्यक असल्याचे न्यायालयाने म्हटले.

परवानगीचे फलक लावण्याची शक्यता

मिरवणूक किंवा सार्वजनिक कार्यक्रमासाठी पोलिसांची परवानगी घेतलेल्या आयोजकांनी ती परवानगी ठिकाणी स्पष्टपणे प्रदर्शित करावी, अशीही दिशा न्यायालयाने दिली आहे. नियमांचे उल्लंघन झाल्यास आयोजकांवर कारवाई करण्याची व्यवस्था अधिक प्रभावी करण्यावर न्यायालयाने भर दिला आहे. राज्यात ध्वनिप्रदूषण नियंत्रणासाठी कायदे आणि नियम आधीपासून अस्तित्वात आहेत. मात्र प्रत्यक्ष उत्सव आणि मिरवणुकांमध्ये या नियमांची अंमलबजावणी पुरेशी होत नसल्याचे निरीक्षण न्यायालयाने नोंदवले आहे. त्यामुळे केवळ नियम बनवण्यापेक्षा त्यांची प्रभावी अंमलबजावणी करण्याची गरज न्यायालयाने अधोरेखित केली. दरम्यान, महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाकडूनही गणेशोत्सव आणि इतर उत्सवांच्या काळातील ध्वनीपातळीचे निरीक्षण केले जाते आणि ध्वनिप्रदूषणासंदर्भातील नियम लागू आहेत.

उत्सव साजरा करा, पण नियम पाळून

मुंबई उच्च न्यायालयाच्या भूमिकेतून एक गोष्ट स्पष्ट होते—सण, मिरवणुका आणि धार्मिक कार्यक्रमांना विरोध नसून ते नागरिकांचे आरोग्य, सार्वजनिक सुरक्षितता आणि पर्यावरण यांचा विचार करून आयोजित करण्यावर भर देण्यात आला आहे. त्यामुळे यंदाच्या उत्सवकाळात डीजे, ध्वनिक्षेपक, फटाके आणि लेझर लाइट्सच्या वापराबाबत प्रशासनाची अंमलबजावणी किती कडक होते, याकडे आता लक्ष लागले आहे.